หัตถศิลป์เป็นศิลปะที่สร้างขึ้นด้วยมือเป็นส่วนมาก โดยมีตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์แล้ว ยกตัวอย่างเช่น งานแกะ เครื่องปั้นดินเผา งานหวาย งานถักทอ สลักไม้ ผู้ที่ทำงานเหล่านี้เป็นช่าง 10 หมู่ของไทย ในบทความนี้จะพามาดูว่ามีช่างอะไรบ้างที่ทำงานด้านหัตถศิลป์
ศิลปะประเภทหัตถศิลป์ มีใครที่เป็นผู้สร้าง
งานหัตถศิลป์ซึ่งเป็นศิลปะประเภทหนึ่งนั้น จะเกิดขึ้นไม่ได้เลยถ้าไม่มีผู้สร้างสรรค์ผลงานขึ้นมา ผู้ที่สร้างเรียกว่าช่างสิบหมู่ อันเป็นชื่อกลุ่มที่รวมช่างหลากหลายแบบมาไว้ด้วยกัน เข้าใจกันว่าช่างสิบหมู่นี้มาตั้งแต่ในสมัยกรุงศรีอยุธยา แค่ไม่ได้บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร มาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้นก็ได้ทำการจัดช่างออกเป็นหมวดหมู่ สมัยก่อนคนที่คิดและปฏิบัติคือคนเดียวกัน คนนั้นจำเป็นต้องมีจินตนาการอย่างลึกซึ้งและพรสวรรค์ อีกทั้งต้องมีฝีมือที่ประณีตบรรจง มีความละเอียด สิ่งสำคัญอีกอย่างเลยก็คือการมีใจรักในงานของตนอย่างมาก เพราะช่าง 10 หมู่เป็นช่างหลวง ทำงานตามพระราชโองการหรือสนองพระประสงค์
ช่าง 10 หมู่ มีอะไรบ้าง
ช่าง 10 หมู่ผู้ทำงานหัตถศิลป์อันเป็นหนึ่งในศิลปะอีกแขนงหนึ่งที่สำคัญ โดยสามารถกล่าวถึงช่างงานหัตถศิลป์ได้ดังนี้
- หมู่ช่างเขียน เป็นการวาดแบบซึ่งจะมีทั้งช่างปิดทอง ช่างแกะ ช่างเขียน ช่างลงรัก ช่างหุ่น ช่างปั้น และช่างอื่น ๆ ช่างเขียนคือผู้มีความสามารถและมีฝีมือด้านการระบายสีและวาดเขียน ส่งผลให้เกิดภาพและลวดลายที่งดงามน่าพึงพอใจ ในบรรดาทุกช่าง ช่างเขียนถือได้ว่ามีความสำคัญมากสุด เพราะการเขียนระบายสีและวาดเขียนจัดได้ว่าเป็นสื่อที่ถ่ายทอดความคิดสร้างสรรค์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- หมู่ช่างแกะ เรียกอีกอย่างว่าช่างแกะสลัก ประกอบด้วยช่างแกะลาย ช่างแกะภาพ ช่างแกะพระ ช่างแกะตรา รวมถึงช่างเพชรพลอยและช่างเงินช่างทอง คำว่าแกะ คือวิธีทำงานของช่าง จะหมายถึงการสร้างงานให้เกิดเป็นภาพหรือลวดลายด้วยมีดแกะ อุปกรณ์นี้จะใช้แคะ ควัก แกะตามวิธีทำของช่าง งานแกะสลักถือได้ว่าเป็นงานที่ต้องใช้ความละเอียดสูงและต้องประณีตมาก เนื่องจากเป็นงานขนาดเล็ก วัสดุที่นำมาใช้ก็จะเป็นฟักทอง เผือก มัน หิน
จากบทความนี้จะทำให้ทุกคนได้รู้ว่า ศิลปะในประเภทหัตถศิลป์ มีมาตั้งแต่สมัยโบราณโดยช่าง 10 ทิศยังคงอยู่จนถึงปัจจุบัน ข่างเหล่านี้ล้วนมีความสามารถ มีฝีมือ มีประสบการณ์ และรักในงานของตนเองมาก ส่งผลให้งานผลิตออกมาได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ผู้ชมทั้งหลายเกิดความชื่นชมและพอใจ นอกจากความสวยงามก็ยังมีประโยชน์ด้านการใช้สอยอีกด้วย
